Herman Hummel, Hanie Matajinimvar, Dominga van der Vliet, Vivien Laros, Alissa Lotzkes, Veronika Poškutė (HuFoSS, Roosendaal, Nederland)
De derde ronde van de MARBEFES-stakeholderconsultaties vond plaats van november 2025 tot en met mei 2026. Alle onderzoekslocaties, de zogenoemde Broad-Belt-Transects (BBT’s; Figuur 1), evenals een Outscaling-locatie, namelijk Martinique in het Caribisch gebied, zijn bezocht om de standpunten, waardering en suggesties van stakeholders te verzamelen ten behoeve van de co-ontwikkeling van de semi-definitieve tools die binnen de verschillende Work Packages (WP’s) van het project zijn ontwikkeld.
Op alle locaties zijn interactieve workshops georganiseerd waarin stakeholders de functionaliteit van de tools konden testen aan de hand van praktische oefeningen. Vier tools die het verst ontwikkeld waren voor een bredere gebruikersgroep werden gedurende een halve dag getest: de MARBEFES Toolbox, de BowTie-tool, het Social-Ecological Systems – Decision Support System (SES-DSS) en de Governance-tool. Na iedere testsessie werd de mening van de stakeholders en hun suggesties voor verbetering verzameld met behulp van Mentimeter.
Figuur 1. De locaties van de Broad-Belt-Transects (BBT’s) binnen MARBEFES.
In totaal zijn 103 stakeholders geraadpleegd. De grootste groepen bestonden uit onderzoekers, overheden en beheerorganisaties, terwijl daarnaast ook bedrijven, mkb-organisaties, ngo’s en vertegenwoordigers van het brede publiek deelnamen (Figuur 2).
Figure 2. The number of stakeholders heard in the third round of stakeholder consultations
De algemene waardering van de tools was op alle locaties positief, met gemiddelde scores tussen 3 en 4 op een vijfpuntsschaal (Figuur 3). De MARBEFES Toolbox behaalde gemiddeld de hoogste waardering. De gebruiksvriendelijkheid van de tools werd iets lager beoordeeld, omdat verschillende stakeholders aangaven dat sommige tools nog vrij complex waren en verder vereenvoudigd konden worden. De Governance-tool werd daarentegen al als voldoende gebruiksvriendelijk beoordeeld.
Figuur 3. Scores die stakeholders tijdens de regionale workshops aan de tools hebben toegekend op een schaal van 0 tot 5. Van links naar rechts: algemene waardering van de tool (rating), verwachte eigen gebruik, verwachte gebruik door anderen, gebruiksvriendelijkheid en de waarschijnlijkheid dat de tool in de toekomst zal worden gebruikt.
De stakeholders zagen met name potentieel voor de tools op het gebied van informatievoorziening, analyse van sociaal-ecologische systemen, communicatie en ondersteuning van besluitvormingsprocessen. Tegelijkertijd werd regelmatig gewezen op de relatief hoge complexiteit en technische uitdagingen van de tools. Daarom adviseerden de deelnemers onder meer om de navigatie intuïtiever en gebruiksvriendelijker te maken, beschrijvingen of vertalingen in de lokale taal toe te voegen en de verschillende stappen binnen de tools meer af te stemmen op de lokale context in plaats van op een AI-gestuurde aanpak.
Daarnaast benadrukten de stakeholders het belang van het actueel houden van de informatie in zowel de Toolbox als de Governance-tool, zodat deze hulpmiddelen ook op de langere termijn relevant en dynamisch blijven. Om dit te waarborgen werd voorgesteld om werkgroepen op te richten die verantwoordelijk zijn voor het beheer en de actualisatie van de tools.
Ondanks de genoemde verbeterpunten laten de overwegend middelhoge tot hoge scores zien dat stakeholders de toegevoegde waarde van de binnen MARBEFES ontwikkelde tools erkennen en mogelijkheden zien voor toekomstig gebruik. De stakeholderworkshops hebben daarmee een belangrijke bijdrage geleverd aan de verdere co-ontwikkeling van de tools en aan het realiseren van de overkoepelende doelstellingen van het MARBEFES-project.
Ter afsluiting van de derde consultatieronde werd in het vroege voorjaar van 2026 een Overarching Stakeholder Workshop georganiseerd in Zandvoort, Nederland, waarbij stakeholders en toolontwikkelaars uit heel Europa bijeenkwamen. Tijdens deze workshop testten de deelnemers opnieuw de semi-definitieve versies van de MARBEFES-tools, wisselden zij ervaringen uit de regionale consultaties uit en gaven zij aanvullende feedback over de toepasbaarheid van de tools. De ontwikkelaars konden deze feedback direct verwerken in de tools en de aangepaste versies de volgende dag opnieuw aan de stakeholders presenteren voor verdere evaluatie.
Dankzij dit iteratieve co-designproces, waarin stakeholders waardevolle aanbevelingen deden op het gebied van gebruiksvriendelijkheid, transparantie en praktische toepasbaarheid, werden de tools uiteindelijk zeer positief beoordeeld, met een gemiddelde score van ongeveer 4 op de 5 punten (Figuur 4). Daarmee vormde de Overarching Stakeholder Workshop een belangrijke laatste stap in het co-designproces voordat de tools hun definitieve ontwikkelfase ingaan.
Figuur 4. Scores die stakeholders tijdens de Overarching Stakeholder Workshop (voorjaar 2026) aan de tools hebben toegekend op een schaal van 0 tot 5. Van links naar rechts: algemene waardering van de tool (rating), de mate waarin zij de tool aan anderen zouden aanbevelen en de gebruiksvriendelijkheid van de tool.
Foto’s van de MARBEFES-onderzoekslocaties en workshops. (Alle foto’s zijn auteursrechtelijk eigendom van HuFoSS en mogen voor deze nieuwsbrief vrij worden gebruikt, mits voorzien van de bronvermelding © HuFoSS.)
