Herman Hummel, Hanie Matajinimvar, Dominga van der Vliet, Vivien Laros, Veronika Poškutė, Alissa Lotzkes (HuFoSS, Roosendaal, Nederland)
Tussen december 2025 en januari 2026 vond de derde en tevens laatste ronde van de stakeholderconsultaties binnen Marine SABRES WP2 plaats op zeven onderzoekslocaties. Tijdens interactieve workshops deelden stakeholders hun standpunten, waardering en suggesties voor de verdere co-ontwikkeling van de semi-definitieve tools die binnen de verschillende Work Packages (WP’s) van het project zijn ontwikkeld. Na een korte introductie testten de deelnemers de functionaliteit van de tools aan de hand van praktische oefeningen. Drie tools die het verst ontwikkeld waren voor een bredere gebruikersgroep werden gedurende een halve dag getest: het Social-Ecological Systems – Decision Support System (SES-DSS), de Governance-tool en de Toolbox, die gezamenlijk wordt ontwikkeld met het zusterproject MARBEFES. Na iedere testsessie werden de meningen en suggesties van de stakeholders verzameld met behulp van Mentimeter.
In totaal namen 54 stakeholders deel aan deze consultatieronde. De grootste groepen bestonden uit vertegenwoordigers van overheden, onderzoekinstellingen en private ondernemingen, terwijl daarnaast ook beheerders van Marine Protected Areas (MPA’s), musea, ngo’s en vertegenwoordigers van het brede publiek deelnamen (Figuur 1).
Het relatief grote aandeel beleidsmakers, beheerders en onderzoekers weerspiegelt de doelstelling van het project om juist die doelgroepen te betrekken die de ontwikkelde tools het meest waarschijnlijk zullen toepassen binnen marien beheer en besluitvorming.
Figuur 1. Aantal stakeholders dat deelnam aan de derde ronde van stakeholderconsultaties.
De algemene waardering van alle tools was op alle locaties zeer positief en lag gemiddeld rond 4 op een schaal van 5 (Figuur 2). De verwachting dat anderen de tools zouden gebruiken werd gemiddeld iets hoger beoordeeld dan het verwachte eigen gebruik. Dit kan worden verklaard doordat sommige deelnemers, zoals vertegenwoordigers van het algemene publiek, de tools minder vaak zullen toepassen dan professionals, zoals beleidsmakers en onderzoekers.
Figuur 2. Scores die stakeholders tijdens de regionale workshops aan de tools hebben toegekend op een schaal van 0 tot 5. Van links naar rechts: algemene waardering van de tool (rating), verwachte eigen gebruik, verwachte gebruik door anderen, gebruiksvriendelijkheid en de waarschijnlijkheid dat de tool in de toekomst zal worden gebruikt.
De stakeholders zagen vooral potentieel voor de tools op het gebied van informatievoorziening, verkenning van sociaal-ecologische systemen, communicatie en ondersteuning van besluitvormingsprocessen. Tegelijkertijd wezen zij regelmatig op de relatief hoge complexiteit en technische uitdagingen van de tools. Daarom adviseerden zij onder meer om de gebruikersinterface intuïtiever en gebruiksvriendelijker te maken, beschrijvingen of vertalingen in de lokale taal toe te voegen en de verschillende stappen binnen de tools meer af te stemmen op de lokale context in plaats van op een AI-gestuurde aanpak.
Daarnaast benadrukten de stakeholders het belang van het actueel houden van de informatie in zowel de Toolbox als de Governance-tool, zodat deze hulpmiddelen ook op de langere termijn relevant en dynamisch blijven. Om dit te waarborgen werd voorgesteld om werkgroepen op te richten die verantwoordelijk zijn voor het beheer en de actualisatie van de tools.
De consequent hoge beoordelingen laten zien dat stakeholders de meerwaarde van de binnen Marine SABRES ontwikkelde tools erkennen en veel potentieel zien voor toekomstig gebruik. Daarmee hebben de stakeholderworkshops een belangrijke bijdrage geleverd aan de verdere co-ontwikkeling van de tools en aan het realiseren van de doelstellingen van het Marine SABRES-project.
Ter afsluiting van de derde consultatieronde werd in het vroege voorjaar van 2026 een Overarching Stakeholder Workshop georganiseerd in Zandvoort, Nederland. Hier kwamen 20 stakeholders, 11 toolontwikkelaars en 11 onderzoekers uit zowel Marine SABRES als het zusterproject MARBEFES bijeen, waarmee vrijwel alle relevante Europese kustregio’s van noord tot zuid en van oost tot west vertegenwoordigd waren. Tijdens deze workshop testten de deelnemers opnieuw de semi-definitieve versies van de tools, wisselden zij ervaringen uit de regionale consultaties uit en gaven zij aanvullende feedback over de toepasbaarheid van de tools. De toolontwikkelaars konden deze feedback direct verwerken in de tools en de aangepaste versies de volgende dag opnieuw aan de stakeholders presenteren voor verdere evaluatie. Dankzij dit iteratieve co-designproces, waarin stakeholders waardevolle aanbevelingen deden op het gebied van gebruiksvriendelijkheid, transparantie en praktische toepasbaarheid, werden de tools uiteindelijk opnieuw zeer positief beoordeeld, met gemiddelde scores van ongeveer 4 op de 5 punten (Figuur 3).
Concluderend vormden zowel de regionale stakeholderworkshops als de Overarching Stakeholder Workshop een belangrijke laatste stap in het co-designproces voordat de tools hun definitieve ontwikkelfase ingaan.
Figuur 3. Scores die stakeholders tijdens de Overarching Stakeholder Workshop (voorjaar 2026) aan de tools hebben toegekend op een schaal van 0 tot 5. Van links naar rechts: algemene waardering van de tool (rating), de mate waarin zij de tool aan anderen zouden aanbevelen en de gebruiksvriendelijkheid van de tool.
PhotosFoto’s van de Marine SABRES-onderzoekslocaties en workshops. (Alle foto’s zijn auteursrechtelijk eigendom van HuFoSS en mogen voor deze nieuwsbrief vrij worden gebruikt, mits voorzien van de bronvermelding ©HuFoSS
